قواعد اساسی در تنظیم قراردادهای انفورماتیك-قسمت2

ویژگی های خاص قراردادهای مطالعات انفورماتیك

  • كمیته پیگیری، متشكل از رئیس پروژه كارفرما، رئیس پروژه شركت خدمات مشاوره انفورماتیك و هر شخصی كه مطابق دستور جلسه حضور او ضروری تشخیص داده شود.
  • همكاری متقابل: انجام گرفتن مطالعات اولیه بدون همكاری فعال و مداوم كارفرما و شركت خدمات مشاوره انفورماتیك میسر نمی باشد. بدین منظور كارفرما می بایست كه شركت خدمات مشاوره انفورماتیك را با كلیه افراد اداره خود كه در جریان موضوع مورد مطالعه قرار دارند مرتبط سازد و از این میان شخصی را كه قادر به پاسخگویی به مشكلات مطرح شده و قبول راه حل های پیشنهادی توسط شركت خدمات مشاوره انفورماتیك باشد، انتخاب و معرفی نماید.
  • مالكیت مطالعات، متعلق به شركت خدمات مشاوره انفورماتیك است، مگر آنكه خلاف آن شرط شده باشد. مالكیت مطالعات در صورت واگذاری به كارفرما، شامل وسایل، ابزارها، روش ها و دانش فنی استفاده شده توسط شركت خدمات مشاوره انفورماتیك نیست. البته كارفرما حق دارد از مطالعات بهره مند شود. كارفرما نمی تواند بدون موافقت كتبی شركت خدمات مشاوره انفورماتیك تمام یا قسمتی از مطالعات را حتی به صورت رایگان در اختیار افراد ثالث قرار دهد. همچنین شركت خدمات مشاوره انفورماتیك نمی تواند بدون موافقت كتبی كارفرما كارهای انجام گرفته در طول مطالعات را به اجرا گذارد.
  • تبادل اسناد و مدارك و رازداری: كارفرما باید كلیه اسناد، مدارك، اطلاعات و عناصری را كه به منظور درك بهتر موضوع مطالعه و مشكلات طرح شده ضرورت دارد را در اختیار شركت خدمات مشاوره انفورماتیك قرار دهد. شركت خدمات مشاوره انفورماتیك می بایست تمام تلاش خود را جهت عدم افشای اسناد و مدارك محرمانه ارائه شده توسط كارفرما بكار گیرد. همچنین بلافاصله پس از خاتمه یا فسخ قرارداد كلیه اسناد و مداركی كه توسط كارفرما در راستای اجرای قرارداد در اختیارش قرار گرفته است را مسترد نماید. نهایتا نوع فعالیت های مطالعاتی ایجاب می كند رازداری را در طول اجرای قرارداد و تا سه سال بعد از آن كه شامل كاركنان آنها نیز می باشد.
  • تاخیر: هرگونه تاخیر ناشی از عمل كارفرما در نتیجه ارائه اطلاعات غیرواقعی و ناقص، عدم تخصیص فضای مناسب در مقایسه با مشخصات مورد توافق، عدم توانایی سازمان اداری كارفرما، تاخیر در تائید مدارك و فقدان همكاری توسط كاركنان مرتبط در اداره كارفرما، شركت خدمات مشاوره انفورماتیك را از هرگونه تعهدی راجع به مهلت های اجرا معاف می نماید.
  • ادامه مطالعات: در صورتیكه مطالعات درواقع مطالعات اولیه تولید یك نرم افزار سفارشی باشد، كارفرما متعهد می شود هر گونه خدمات انفورماتیك مرتبط با مطالعات موضوع قرارداد را ابتدا به شركت خدمات مهندسی انفورماتیك پیشنهاد نماید.

ویژگی های خاص قراردادهای امتیاز بهره برداری یا امتیاز استفاده:

مولف یك نرم افزار دارای حقوق بهره برداری نسبت به آن است. قرارداد امتیاز بهره برداری، قراردادی است كه توسط آن مولف تمام یا بخشی از حق بهره برداری را به یك كاربر واگذار می كند. حق بهره برداری عبارتند از:

  • حق تكثیر.
  • حق ترجمه، اشتقاق، تنظیم و هر گونه تغییر در نرم افزار و تكثیر نرم افزاری كه از آنها منتج می شود.
  • عرضه به بازار به صورت معوض یا مجانی به هر منظور از جمله اجاره.
  • حق تجزیه.
  • حق تحلیل.

برخلاف امتیاز بهره برداری كه می تواند شامل واگذاری یك یا تعدادی از حقوق فهرست شده در بالا گردد، امتیاز استفاده عبارتست از نمایندگی در حق استفاده صرف. همچنین تفكیك بین مفاهیم نمایندگی و انتقال اهمیت دارد. نمایندگی عبارتست از انتقال انحصاری یا غیر انحصاری یك یا تعدادی از حقوق بهره برداری از نرم افزار در حالی كه انتقال عبارتست از واگذاری كلیه حقوق مالكانه ناشی از نرم افزار.

تعیین محدوده امتیاز یا استفاده

  • محل بهره برداری
  • نوع سخت افزار
  • نوع و نگارش سیستم مورد بهره برداری یا استفاده
  • پیكره بندی(تك كاربره، چند پایانه، شبكه، …)
  • شخص كاربر
  • تعداد كاربران
  • تعداد نسخه های محافظت شده
  • مدت امتیاز

تعیین حقوق امتیاز یا استفاده و ضمانت های لازم

  • حق تصحیح نرم افزار
  • نحوء نصب نرم افزار و انطباق آن با سایر نرم افزارهای پایه
  • دستیابی به برنامه مبدا یا دی كامپایل كردن
  • تصویر برداری، پخش عمومی و محرمانگی اسناد همراه محصول
  • شبیه سازی محصول، عدم انطباق محصول با امتیاز
  • تعویض رایگان قالب فیزیكی نرم افزار(Diskette یا CD-ROM)
  • نگهداری رایگان، نگهداری و خدمات پس از فروش
  • انتقال قرارداد

تهیه بسته نرم افزاری نیاز به پیگیری دقیق آن از سوی دارنده امتیاز دارد. بدین منظور مشتری باید یكی از كاركنان لایق خود را كه به شرایط استفاده از نرم افزار آگاهی دارد مسئول نماید.

ویژگی های خاص قراردادهای تولید نرم افزارهای سفارشی (توسعه ویژه)

اجرای یك نرم افزار ویژه تعهدی است كه توسط آن یك شركت خدمات مهندسی انفورماتیك برنامه یا مجموعه ای از برنامه های ویژه را به تقاضای كارفرما تولید می كند(اصطلاحا توسعه می دهد). از آنجائیكه موضوع این قراردادها تحویل یك شی موجود نیست بلكه ایجاد یك چیز در آینده با هدفی مورد نظر است، بنابراین بدون تردید قرارداد با اتفاقات غیرقابل پیش بینی مواجه خواهد شد كه كنترل و پیش بینی آنها در قالب ملاحظاتی مناسب در قرارداد بسیار مهم می باشد.

معیارهای انتخاب شركت خدمات مهندسی انفورماتیك

در این پروژه ها انتخاب شركت خدمات مهندسی انفورماتیك بسیار مهم بوده و صرفا به مهلت ها و قیمت ها نباید تكیه كرد:

  • قدرت مالی
  • توانایی های فنی
  • مدت زمان ضمانت های اعطایی

حقوق مربوط به مالكیت نرم افزار

  • در غیاب یك شرط قراردادی، نرم افزار در مالكیت مولف آن یعنی شركت خدمات مهندسی انفورماتیك باقی می ماند.
  • تعیین اینكه كارفرما فقط نسبت به خود نرم افزار دارای حق است یا این حق نسبت به ابزارها، روش ها و دانش فنی استفاده شده توسط شركت خدمات مهندسی انفورماتیك و اسناد نرم افزار نیز وجود دارد.
  • تعیین اینكه كارفرما و شركت خدمات مهندسی انفورماتیك حق استفاده، بهره برداری، تكثیر، نمایندگی و تجاری كردن امتیاز بهره برداری از نرم افزار را دارند.
  • تعیین مالكیت برنامه مبدا.

تدوین دفترچه مختصات و نحوه اجرای عملی

  • تحلیل كاركردی: هدف، شمارش مجموع كاركردهایی است كه باید مكانیزه شوند. بنابراین منظور تشریح منطقی این كاركردها و توصیف ویژگی های اساسی راه حل ها است.
  • تحلیل ارگانیك: برنامه ها به طور مشخص معین می شوند تا با توجه به تحلیل كاركردی با سخت افزار مورد نظر و با زبان برنامه ریزی هماهنگ گردند.
  • برنامه ریزی: نتایج مورد نظر مرحله به مرحله مشخص می گردد.
  • محل اجرا، باید مشخص گردد.
  • ابزارهای اجرا، از جمله سخت افزارها و سایر نرم افزارهای مورد نیاز باید مشخص گردند.
  • وضعیت كیفی كاركنان كارفرما و دوره های آموزشی مورد نیاز باید تعیین گردند.
  • پیش بینی روش های مختلف استقرار یا جانشینی.

مراحل دریافت نرم افزار

  • دریافت موقت، شامل تحویل نرم افزار در قالب مناسب، انطباق آن با مختصات و آزمایش با برنامه های آزمون است.
  • دریافت قطعی، شامل كنترل قابلیت ها و كاركردها در حین اجرای واقعی نرم افزار است.

رازداری از آنجائیكه كارفرما و شركت خدمات مهندسی انفورماتیك در طول اجرای این قرارداد از اطلاعات و دانش فنی محرمانه اطلاع پیدا می كنند، درج بندی ناظر بر محرمانه بودن پروژه و عملیات آن در قرارداد اهمیت دارد.

تعاریف قرارداد استاندارد یا نمونه، قرارداد از پیش تهیه شده ای است كه حاوی شرایط قابل اعمال برای بهره برداری است.
بسته نرم افزاری –Pakage، برنامه یا مجموع برنامه های رایانه ای استانداردی است كه دارای برنامه موضوع است. این بسته شامل اسناد مربوطه نیز می باشد.
پشتیبانی نرم افزار، به مجموعه اقداماتی اطلاق می گردد كه هدف از آنها تغییر كاركرد نرم افزار نیست ولی بهره برداری عادی از نرم افزار را پس از رفع مشكل كم و بیش مسئله ساز یا پس از اصلاحاتی كه تاثیری در نتیجه طرز كار نرم افزار ندارد ممكن میسازد.
نرم افزار ویژه یا سفارشی، برنامه یا مجموعه ای از برنامه ها است كه به منظور پاسخگویی به نیازهای یك بنگاه تهیه می شود. این نرم افزار ممكن است از یك برنامه، مجموعه ای از برنامه های مستقل یا غیر مستقل، انطباق برنامه هایی كه قبلا موجود بوده اند باشد.
نرم افزار اشتقاقی، یك نرم افزار ویژه است كه بر مبنای نرم افزاری كه قبلا وجود داشته توسعه یافته است.

مراجع

  • كتاب قراردادهای انفورماتیك – ترجمه دكتر ستار زركلام – دبیرخانه شورایعالی انفورماتیك
  • موافقتنامه و شرایط عمومی قراردادهای خدمات مشاوره – سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور
  • قرارداد تهیه طرح جامع انفورماتیك وزارت مسكن و شهرسازی
  • مجله شبکه – فروردین و اردیبهشت 83 – outsourcing – بهروز نوعی پور

نمونه بندها

تعهدات وسیله/نتیجه و مشاوره/همكاری:

  • متعهد شخص مسئولی را برای حسن انجام و اختتام قرارداد تعیین می كند. مشتری نیز یك مخاطب صلاحیت دار را كه نماینده او در مقابل متعهد خواهد بود معرفی می نماید.
  • مشتری تمام اسناد، اطلاعات و مدارك موجود را كه برای درك بهتر مشكل ضرورت داشته باشد را در اختیار نماینده متعهد قرار می دهد و متعهد نیز ملزم است تا هرگونه اطلاعات مورد نیاز مشتری را در اختیارش قرارداده به نحوی كه مشتری در كمال آگاهی بتواند تصمیم بگیرد.

مالكیت مطالعاتی:

  • جز در مواردی كه به نحو دیگری مقرر شده باشد، مالكیت مطالعات به مشتری منتقل نخواهد شد.
  • بدون موافقت صریح و قبلی متعهد، مشتری نمی تواند تمام یا قسمتی از مطالعات را به شخص ثالث واگذار نماید.
  • اگر متعهد بخواهد از كارهای انجام شده در طول مطالعات برای موضوع دیگری استفاده كند باید موافقت قبلی مشتری را جلب نماید.

مالكیت فكری:

  • كلیه مدارك از جمله گزارشات، برنامه ها و مستندات تهیه شده توسط متعهد برای مشتری، در چارچوب قرارداد به تناسب تائید آنها به مالكیت مشتری در خواهند آمد.
  • فروشنده از انتشار، تكثیر، ترجمه، انطباق یا عرضه به بازار آنچه برای مشتری تولید نموده صرف نظر می نماید.

رازداری:

  • طرفین متعهد میگردند نهایت رازداری را در خصوص آنچه ممكن است در جریان اجرای قرارداد حاضر در طول مدت قرارداد و ظرف دو سال پس از انقضای آن فرا گیرند به عمل آورند و كاركنان خود را به رعایت آن واردار نمایند.
  • فروشنده متعهد می شود كلیه اطلاعات مربوط به نرم افزار را كه برای مشتری تولید كرده سری نگاه داشته مگر در صورت توافق كتبی قبلی با مشتری.

تعیین حقوق امتیاز بهره برداری یا استفاده و ضمانت های لازم:

  • كاربر شخصا یا توسط شخص دیگری از اعمال هرگونه تغییر در نرم افزار، از جمله تصحیح اشتباهات احتمالی در آن ممنوع است.
  • قرارداد در تمامیت خود جزئا یا كلا قابل انتقال به غیر نیست مگر با موافقت كتبی مولف.

تعیین حقوق توسعه ویژه (تولید نرم افزارهای سفارشی):

  • شركت خدمات مهندسی انفورماتیك می تواند حق استفاده، بهره برداری، تكثیر، نمایندگی و تجاری كردن بخش های تدوین شده نرم افزار را تحت هر شكلی در چارچوب فعالیت هایش، بویژه برای پدید آوردن، توسعه، بهره برداری و تجاری كردن هر نرم افزار دیگر برای خود محفوظ نگاه دارد.
  • شركت خدمات مهندسی انفورماتیك قبول می كند كه سخت افزار و نیز نرم افزار پیش بینی شده، برای رسیدن به اهداف قرارداد مناسبند.
  • شركت خدمات مهندسی انفورماتیك مسئول تاخیراتی نیست كه ریشه در تاخیر، نقص و یا نادرست بودن اطلاعات ارائه شده توسط كارفرما دارد.
  • منظور از دریافت نرم افزار توسط كارفرما، تحویل نرم افزار موضوع قرارداد حاضر به صورت برنامه موضوع و برنامه مبدا بر روی یك قالب مغناطیسی و اسناد مشتمل بر آن توسط شركت خدمات مهندسی انفورماتیك است.
  • فقط در مواردی كه قابلیت های مورد انتظار و كاركردهای تشریح شده با مختصات توصیف شده در قرارداد مطابقت نداشته باشد، كارفرما می تواند از تحویل نرم افزار امتناع ورزد.
  • شركت خدمات مهندسی انفورماتیك به تقاضای كارفرما، وی را در تدارك آزمون نرم افزار یاری خواهد داد بدون آنكه از این بابت حق الزحمه ای دریافت نماید. كارفرما اشتباهات احتمالی را كه بدنبال این آزمایشات ظاهر می شوند را كتبا ظرف ده روز كاری از زمان دریافت نتایج به شركت خدمات مهندسی انفورماتیك اعلام می دارد. شركت اخیر این اشتباهات را ظرف پنج روز رفع خواهد كرد. كارفرما پس از تائید تصحیح اشتباهات سند دریافت نرم افزار را امضا خواهد نمود.
  • طرفین متعهد می شوند اسناد ارائه شده و اطلاعات دریافتی در مدت اجرای موضوع قرارداد حاضر را به اشخاص ثالث منتقل نكرده و از آنها در اموری جز آنچه در این قرارداد پیش بینی شده استفاده نكنند.

برون سپاری در پروژه های انفورماتیک

مقدمه
از نظر تئوریک این امکان برای سازمان ها وجود دارد که برای اداره کردن امور مربوط به هر کدام از وظایف خود یک واحد فرعی تاسیس کرده و با استخدام نیروهای کارشناس و تخصیص بودجه لازم، نیازهای خود را رفع نماید.

طرح مسئله
برای مدیریت سازمان هایی که تعداد این واحدهای فرعی اندک و نوع فعالیت آنها با نوع فعالیت اصلی سازمان چندان متفاوت نمی باشد این تئوری کاملا بهینه به نظر می رسد ولی در عمل سازمان های متوسط و بزرگ برای انجام وظایف خود نیازمند بهره گرفتن از سیستم ها، ابزارها و فنون متعدد و متنوعی می باشند که لزوما با موضوع اصلی کار سازمان همخوانی ندارند، مانند خدمات رایانه، تاسیسات… همچنین پیشرفت بسیار زیاد هر یک از علوم و فنون، میزان دانش مورد نیاز برای احاطه و تسلط بر اجرای مناسب فعالیت ها را افزایش داده است.
تعریف
برون سپاری نوعی قرارداد است که بر اساس آن قسمتی از توانایی ها و خدمات شرکت دیگری (متخصص در موضوع) را در کالبد امور جاری سازمان خود بکار می گیریم، مانند نگهداری سخت افزارها و شبکه یا راهبری سایت وب سازمان.

اهمیت برون سپاری در حوزه فناوری اطلاعات
بنابراین برون سپاری یک رویکرد مدیریتی بوده که در تمام زمینه ها قابل استفاده است اما استفاده از آن در حوزه فناوری اطلاعات بیش از سایر حوزه ها متداول است. چرا که: فناوری اطلاعات تخصص پیچیده ای است و مدیریت امور آن پیچیده تر

انواع برون سپاری در حوزه فناوری اطلاعات

  • بهره گیری از خدمات ASP – Application Service Provider ها به عنوان شرکت های ارائه کننده خدمات نرم افزاری به صورت اجاره ماهانه یا سالیانه، مانند خرید خدمات GIS
  • بهره گیری از خدمات BSP – Business Service Provider ها به منظور اجرای کل فرآیندهای مورد نظر، مانند انجام امور حسابرسی داخلی، یا ارزیابی و تحلیل شاخص های سهام در بازار بورس

نتیجه

این خلاصه با هدف توصیف مفهوم زیبای برون سپاری در سازمان ها تدوین گردیده است. امیدواریم تفاوت موضوع با مقاطعه کاری برای ما روشن شده باشد.

گردآوری و تدوین : شهاب فرهودی

نوشته های مشابه

قواعد اساسی در تنظیم قراردادهای انفورماتیك-قسمت1

مقدمه امروزه قراردادهای بزرگ انفورماتیك روبه ازدیاد است. نظر به پیچیدگی سیستم مورد عمل دیگر این امكان برای سازندگان، متخصصان،…

دبیرکل فدراسیون فوتبال: به دنبال یک قرارداد حرفه ای با ویلموتس هستیم

سرپرست دبیرکلی فدراسیون فوتبال می‌گوید در حال رایزنی با ویلموتس بر سر مفاد قرارداد هستند تا یک قرارداد حرفه ای…

لطفا نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *