نکاتی مهم در تنظیم قرارداد اجاره املاک مسکونی

عقد اجاره به عنوان یکی از پرکاربردترین عقود معین در جامعه ما طی سالیان گذشته توسط قوانین مختلف مورد توجه قانونگذار قرار گرفته که این امر نشاندهنده اهمیت روز افزون این عقد در مناسبات روزمره مردم می باشد. تغییر و تحولات اساسی  قوانین حاکم بر عقد اجاره و تعارضات این قوانین نسبت به موضوع واحد گاها سبب بروز تناقضاتی در فهم این قوانین را پدید آورده است.

میزان: به طور مختصر  آخرین مقررات مربوطه و نحوه تنظیم قرارداد اجاره مطابق با آن و راه‌های پیشگیری از بروز اختلاف و در صورت وقوع اختلاف نحوه مراجعه به دستگاه قضایی مورد بررسی قرار می گیرد.

قبل از بررسی قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۲۶/۵/۱۳۷۶ تعریف قانونی اجاره و بعضی کلمات حقوقی آن را به زبان ساده ارایه می‌کنیم.

تعریف اجاره
اجاره عقدی است که برابر آن اجاره‌کننده مالک منافع عین مال موضوع اجاره‌ می‌شود. اجاره ممکن است نسبت به اشیاء مانند اتومبیل، خانه یا حیوان یا انسان باشد مانند آنکه شخصی بخواهد از منزل دیگری استفاده کند و آن را برای مدتی اجاره نماید.
مستاجر: اجاره ‌کننده
موجر: اجاره دهند
عین مستاجر: مورد اجاره
مال‌الاجاره: اجاره بها
اجرت‌المثل: اجرت و بهائی که برای یک کالا یا خدمات بر مبنای قیمت کالا یا خدمات مشابه آن تعیین می‌شود بدون آنکه طرفین قرارداد از قبل برای آن توافقی کرده باشند. اجرت‌المثل در مقابل اجرت المسمی یعنی اجرت توافق شده قرار می‌گیرد.

۲۰ نكته در مورد اجاره اماكن مسكوني

۱- در اجاره مسکن باید مدت اجاره معین باشد والا اجاره باطل است. معمولاً مدت اجاره‌ها یکسال تعیین می‌گردد. مدت اجاره از روزی شروع خواهد شد که بین موجر و مستاجر توافق شود و اگر در عقد اجازه ابتدای مدت ذکر نگردد زمان انعقاد قرارداد محسوب خواهد شد. شروع عقد اجاره خواهد بود.

۲- لازم نیست که موجر مالک عین مستاجره باشد ولی باید حتما مالک منافع عین مستاجر شناخته شود. پس اگر الف خانه‌ای را از دیگری اجاره کرد چون مالک منافع آن بوده قادر به انتقال منافع در مدت اجاره به دیگری است، مگر آنکه در قرارداد اجاره خلاف آن شرط شده باشد.

۳- اگر بعداز قرارداد معلوم شود که عین مستاجره در حال اجاره معیوب بوده، مستاجر حق فسخ دارد. البته اگر موجر رفع عیب کند به نحوی که به مستاجر ضرری وارد نشود، مستاجر حق فسخ نخواهد داشت. اگر عیب در مدت استفاده از مورد اجاره حادث گردد، مستاجر نسبت به بقیه مدت اجاره حق فسخ خواهد داشت.

۴- موجر نمی‌تواند درمدت اجاره در عین مستاجره تغییر دهد که با استفاده مستاجر از آن در تعارض باشد و اگر مورد اجاره نیاز به تعمیراتی داشته باشد که تاخیر در آن موجب ضرر به موجر شود، مستاجر نمی‌تواند مانع از تعمیرات گردد حتی اگر این امر مانع استفاده او از مورد اجاره شود. در این حالت مستاجر می‌تواند از حق فسخ استفاده کند.

۵- تعمیرات و کلیه مخارجی که در مورد اجاره برای امکان بهره‌برداری از آن لازم است بر عهده مالک می‌باشد، مگر آنکه در اجاره‌نامه خلاف آن قید شود و نیز پرداخت هزینه‌های مربوط به اسباب و لوازمی که برای استفاده از مورد اجاره ضروری است برعهده مالک می‌باشد مانند نصب آبگرمکن یا شوفاژ.

۶- اگر مستاجر خارج ازحدود متعارف از مورد اجاره بهره‌برداری کند و موجر نتواند مانع او از این امر شود، حق فسخ برای موجر بوجود می‌آید. برای مثال به جای استفاده و مصرف خانگی از برق، مصرف صنعتی از برق داشته باشد.

۷- مستاجر باید در زمان‌های تعیین شده در قرارداد، اجاره‌بها را پرداخت کند و در مقابل از موجر رسید دریافت کند.

۸- اگر مستاجر از مورد اجاره در غیر موردی که در اجاره‌ آمده استفاده کند، موجر حق فسخ اجاره را خواهد داشت. برای مثال در قرارداد اجاره آمده که این امکان برای استفاده مسکونی به اجاره داده می‌شود ولی مستاجر از آن استفاده تجاری کند.

۹- عقد اجاره به محض پایان مدت اجاره، برطرف می‌شود و اگر بعداز پایان مدت اجاره مستاجر آن را در تصرف خود نگهدارد باید به موجب اجاره‌بهایی که معادل اجاره‌بهاء مکانی شبیه آن مکان است، بپردازد حتی اگر از آن استفاده نکند.

۱۰- عقد اجاره با فوت موجر یا مستاجر باطل نخواهد شد اما اگر موجر تنها تا زمان حیات خود مالک منافع مورد اجاره باشد با فوت او اجاره باطل خواهد شد و نیز اگر در قرارداد اجاره مباشرت مستاجر در استفاده از مورد اجاره شرط گردد با فوت مستأجر عقد اجاره باطل می‌شود.

۱۱- اگر مستاجر مورد اجاره را به دیگری اجاره دهد اجاره باطل یا فسخ نمی‌شود، مگر آنکه موجر در قرارداد اجاره برای خود به هنگام تحقق این امر حق فسخ را شرط کرده باشد.

۱۲- اگر مستاجر بدون اجازه موجر در مورد اجاره تعمیراتی کند حق مطالبه آن را از موجر ندارد.

۱۳- اگر مستاجر بدون اجازه موجر در خانه یا زمینی که اجاره کرده ساخت و ساز کند یا درختی بکارد موجر حق دارد که آن را از بین ببرد و اگر در اثر این عمل نقصی به بنا یا زمین مورد اجاره وارد شود برعهده مستاجر خواهد بود.

۱۴- تنظیم قرارداد اجاره هم به صورت عادی و هم رسمی ممکن است. معمولاً اشخاص بصورت عادی در آژانس‌های مسکن مبادرت به تنظیم قرارداد می‌کنند. باید توجه داشت که
اولاً برای تنظیم قرارداد اجاره به صورت عادی حتماً به دو نفر به عنوان گواه ذیل سند اجاره را امضاء کنند تا طرفین از مزایای قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۷۶ بهره‌مند شوند.
ثانیاً صرف تنظیم قرارداد در فرم‌های چاپی یا تایپ مفاد قرارداد موجب رسمی‌شدن آن نمی‌شود و تاثیری در ماهیت آن ندارد.

۱۵- قراردادهای عادی اجاره باید با قید مدت اجاره در دو نسخه تنظیم شود و به امضاء موجر و مستاجر برسد و به وسیله دو نفر افراد مورد اعتماد طرفین به گواهی برسد. هرگاه موجر یا مستاجر به نمایندگی از دیگری قرارداد تنظیم کند باید توجه داشت شخصی که خود را به عنوان نماینده معرفی می‌کند،‌دلیل نمایندگی او باید به رویت طرف مقابل رسیده و پیوست قرارداد شود. پس اگر الف خود را وکیل همسرش به عنوان موجر معرفی می‌کند باید وکالت‌نامه رسمی مبنی بر وکالت در انعقاد عقد اجاره از سوی او ارایه دهد.

۱۶- پس از پایان مدت اجاره اگر مستاجر از تخلیه مود اجاره امتناع کند به درخواست موجر تخلیه صورت خواهد گرفت. برای تخلیه اگر سند عادی باشد باید نکات زیر رعایت شود.

– درخواست برای تخلیه مشتمل بر نام و نام خانوادگی و محل اقامت مستاجر و مشخصات عین مستاجره و مشخصات و تاریخ سند اجاره و کپی برابر اصل شده قرارداد اجاره و کپی برابر اصل شده سند مالکیت ملک.
– ابطال تمبر به درخواست نامه تخلیه.

۱۷ – رئیس حوزه قضایی یا دادگاهی که به درخواست رسیدگی می‌کنند با احراز مالکیت یا ذینفع بودن موجر دستور تخلیه را صادر خواهد کرد. پس از ابلاغ این دستور توسط مامورین به مستاجر، او مکلف است ظرف ۳ روز پس از ابلاغ دستور دادگاه نسبت به تخلیه اقدام کند.

۱۸- اگر موجر مبلغی به عنوان ودیعه یا تضمین یا قرض‌الحسنه  از مستاجر دریافت کرده باشد تخلیه و تحویل مورد اجاره، موکول به استرداد آن سند یا وجه به مستاجر خواهد بود.

۱۹- اگر سند اجاره رسمی باشد برای تخلیه مورد اجاره درخواست صدور اجرائیه از دفترخانه‌ای که قرارداد اجاره را تنظیم کرده به عمل می‌آید و دفترخانه پس از احراز هویت و صلاحیت موجر اوراق اجرائیه را ظرف ۲۴ ساعت و در سه نسخه با قید تخلیه محل مورد اجاره به دایره اجرای اسناد رسمی اداره ثبت اسناد و املاک محل می‌فرستد و اداره ثبت ظرف ۲۴ ساعت نسبت به تشکیل پرونده و صدور ابلاغ و تخلیه به مأمور اقدام می‌کند و مأمور اجرا نیز مکلف است ظرف ۴۸ ساعت اجرائیه را به مستأجر ابلاغ و مستأجر ظرف ۳ روز از تاریخ ابلاغ نسبت به تخلیه اقدام نماید.

۲۰- اگر موجر مدعی ورود خسارت به مورد اجاره از سوی مستاجر یا عدم پرداخت اجاره بها یا بدهی شارژ و … باشد نمی‌تواند راساً نسبت به برداشت این مبلغ از ودیعه‌ای که نزد اوست اقدام کند، بلکه می‌تواند برای رسیدن به حق خود به دادگاه مراجعه و با تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان به میزان مورد ادعا به دایره اجرا دستور تخلیه ارایه کند.
در این صورت دایره اجرای دستور تخلیه از تسلیم مبلغ ودیعه به مستاجر به همان میزان خودداری خواهد بود و پس از صدور رای دادگاه و کسر مطالبات موجر اقدام به رد آن به مستاجر خواهد کرد.

آشنایی با قرارداد اجاره اماکن مسکونی

عقد اجاره در حقوق مدنی ما به عنوان یکی از عقود معین به رسمیت شناخته شده و برای آن احکام و مقررات خاصی وضع شده است. عقد اجاره امروزه یکی از پرکاربردترین عقود در انجام معاملات اشخاص و اموال می باشد که حقوقدانان برای تبیین و چگونگی اجرای مفاد آن در کتب خویش  بسیار پرداخته اند.

میزان: اجاره اماکن مسکونی اما یکی از این نوع عقود اجاره می باشد که در این سطور به آن پرداخته می شود.

آشنایی با تنظیم قرارداد اجاره اماکن مسکونی
موجر و مستاجر بر اساس قانون دارای حقوق و وظایفی اند که بعد از تنظیم قرارداد اجاره برای آنها به وجود می آید . از طرفی با توجه به تغییر قوانین مربوط به این عقد در سال ۱۳۷۶ ضروری است تا به آثار این قرارداد برای طرفین عقد اشاره ای شود . اجاره نامه می تواند به صورت رسمی در محضر و هم توسط افراد عادی تنظیم شود. و اما توضیح چند اصطلاح :
۱- تعریف عقد اجاره :
عقدی است که برابر آن مستاجر مالک منافع مالی می شود که به اجاره او در می آید . ( عین مستاجره )
۲- مدت :
در اجاره مسکن مدت اجاره که عبارت است از یک ماه ، یکسال و … باید مشخص و در قرارداد گنجانده شود و الا عقد باطل است .
موجر :
کسی است که مالک بوده و یا از طرف مالک اجازه دارد تا ساختمان را اجاره دهد . ( اجاره دهنده)
مستاجر :
کسی است که ساختمان را از موجر اجاره می کند . (اجاره کننده )
توجه :
مشخصات اجاره دهنده و اجاره کننده باید دقیقاً در قرارداد آورده شود و اگر هر کدام از آنها به رضایت و نمایندگی از طرف دیگری مبادرت به تنظیم عقد می کنند باید دلیل قابل اطمینان و موثقی (مانند وکالت نامه رسمی ) ارائه دهند .
عین مستاجره:
مورد اجاره باید با مشخصات کامل در قرارداد آورده شود برای مثال تمامی شش دانگ یک واحد آپارتمان واقع در خ … به مساحت … جزو پلاک ثبتی … با حق استفاده از آب ، گاز ، تلفن و … پارکینگ .
نوع استفاده از عین مستاجره : باید در قرارداد قید شود که از عین مستاجره چه استفاده ای می شود. برای مثال جهت سکونت ، دفتر اداری ، دفتر وکالت و … و اگر برای سکونت خانواده است تعداد نفرات آورده شود.
اجاره بها :
معمولاً اجاره بها ماهانه تعیین می شود و مبلغی نیز به عنوان پول پیش یا رهن  پرداخت می شود که ضروری است نحوه پرداخت و شماره چکها یا سفته های رد و بدل شده  دقیقاً در قرارداد ذکر شود . برای مثال اجاره بها در مدت یک سال شمسی از تاریخ … لغایت … از قراری ماهی … ریال است که هر ماه و طی رسید کتبی از سوی مستاجر پرداخت می شود.

ضمانت اجرای عدم پرداخت اجاره : در صورت عدم پرداخت اجاره بها، موجر می تواند شروطی را به نفع خود در قرارداد بگنجاند. برای مثال در قرارداد ذکر شود : در صورت تاخیر بیش از ده روز در پرداخت اجاره بها موجر می تواند اجاره نامه را فسخ و طبق قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۷۶ مورد اجاره را تخلیه کند.
پیش پرداخت :
اگر مستاجر مبلغی به عنوان ودیعه ، رهن ، پیش پرداخت و … به موجر پرداخت باید در قرارداد ذکر شود برای مثال :
مستاجر مبلغ … ریال نقداً یا طی چک شماره … به عنوان قرض الحسنه و … به موجر پرداخت نموده است . زمان باز پرداخت این وجه ، پایان مدت اجاره یا زمان فسخ می باشد و وجه هنگامی مسترد می شود که مستاجر هزینه های مربوط به مدت استفاده اش از قبیل شارژ ساختمان ، هزینه آب ، برق ، تلفن ، گاز و … را پرداخته باشد و مورد اجاره را تحویل مستاجر کند .

شروط  ضمن عقد:
هر یک از طرفین حق دارند بر مبنای منافع و امکانات و اراده خود شرایطی را در قرارداد بگنجاند که اگر مورد قبول طرف مقابل قرار گرفت دارای اثر حقوقی خواهد بود. برای مثال :
۱- مستاجر حق انتقال مورد اجاره را به دیگری دارد یا ندارد .
۲- مستاجر متعهد است که عین مستاجره را سالم و بدون عیب و نقص ( از قبیل عدم شکسته شدن درب ، پنجره ، کلید و … ) تحویل موجر دهد .
۳- اگر مستاجر قبل از پایان مدت اجاره تمایل به تخلیه عین مستاجره دارد مکلف است مراتب را یک ماه قبل ، از طریق اظهارنامه به اطلاع موجر برساند و یک ماه اجاره بهای اضافی و بلاعوض را به موجر بپردازد.

بهتر است در قرارداد اجاره قید شود که مورد اجاره به تصرف مستاجر داده شده است یا خیر .

قرارداد باید به امضای موجر و مستاجر و دو نفر گواه برسد یک نفر گواه موجر و یک نفر گواه مستاجر ، زیرا اگر طرفین بخواهند قرارداد اجاره آنها تحت شمول مقررات ماده ۲ قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۷۶ قرار بگیرد امضاء دو نفر گواه زیر قرارداد ضروری است.

نمونه قرارداد فروش واحد مسکونی

نمونه قرارداد فروش واحد مسکونی

قرارداد فروش واحد مسکونی

قرارداد حاضر در تاریخ ………… فیمابین سازمان ………………. به نمایندگی آقای …………. كه در این قرارداد فروشنده نامیده می شود از یك طرف و ………… فرزند ………. بشماره شناسنامه ……….. صادره از ……… ،كه از این پس خریدار نامیده میشود از طرف دیگر به شرح مواد آتی منعقد گردید :

ماده۱- موضوع قرارداد :

فروش یك واحد مسكونی از فاز …….. در بلوك ………. بشماره واحد ……….. به مساحت تقریبی ………. مترمربع واقع در …………………. كه عملیات ساختمانی وتأسیساتی آن كاملاً خاتمه یافته و آماده تحویل می‌باشد.

۱- امكانات تكمیلی بلوك به شرح ذیل می‌باشد كه خریدار با امضای قرارداد اقرار به آگاهی از آن می‌نماید:

۱-۱- سیستم گرمایش كلیه واحدها از طریق پكیج یونیت.

۱-۲-سیستم سرمایش واحدها به وسیله كولرآبی می‌باشد(نصب كولربه عهده خریدار می‌باشد).

۱-۳- آشپزخانه به صورت Open می‌باشد.

۱-۴- فرش كف و اتاق خوابها از نوع سرامیك .

۱-۵- نصب و رنگ آمیزی كمد چوبی.

۱-۶- رنگ آمیزی سقف و دیوارها.

۱-۷- عایق كف و دیوار سرویس ها

۲- واحد مسكونی موضوع قرارداد دارای برق اختصاصی و بلوك نیز دارای برق عمومی ، آب و گاز مشترك می‌باشد و شامل پاركینگ و انباری نمی‌باشد.

ماده ۲- مبلغ قرارداد :

۱- بهای موضوع قرارداد مطابق نظریه کارشناسی مورخ………………. به مبلغ ………….. ( ……………….ریال) از قرار هر مترمربع……….ریال می باشد.

۲- ………. درصد ازکل مبلغ ، معادل …………… (…………….) ریال به صورت نقد از سوی خریدار پرداخت شده است.

۳-خریدار باقیمانده مبلغ قرارداد ( ………….. درصد) را که معادل …… (………….) ریال می باشد طی مدت………ماه و در…….قسط ……… ماهه که هر قسط معادل ……………. (……………..ریال ) به به صورت چک به تاریخ های ………… ارائه نموده است.

تبصره ۱ : تسویه حساب نهایی بر اساس متراژ مندرج در صورتجلسه اسناد تفکیکی اداره ثبت صورت خواهد پذیرفت.

تبصره ۲ : خریدار بابت تضمین پرداخت اقساط و تامین خسارات احتمالی ناشی از عدم تادیه به موقع اقساط ، چکی به مبلغ …………. (……………………ریال) عهده بانک………….. به فروشنده تحویل داده است که پس از وصول اقساط مربوطه از سوی فروشنده آزاد خواهد گردید ، فروشنده مجاز است در صورت تاخیر در پرداخت اقساط از جانب خریدار کل مبلغ چک را به اجرا گذاشته و به تشخیص خود خسارت وارده را برداشت نماید .

ماده ۳ – تعهدات طرفین :

الف) تعهدات فروشنده :

۱- تحویل واحد مسکونی ظرف مدت ……… روز به خریدار پس از ابلاغ قرارداد حاضر.

۲- پرداخت هرگونه مالیات و عوارض قانونی تا تاریخ انعقاد قرارداد حاضر.

۳- انتقال رسمی ملك در صورت فراهم بودن موجبات انتقال موضوع قرارداد پس از تسویه حساب كامل از طرف خریدار.

ب) تعهدات خریدار :

۱- خریدار متعهد گردید ظرف مهلت تعیین شده از سوی فروشنده جهت تحویل گرفتن موضوع قرارداد اقدام نماید، تحویل نگرفتن موضوع قرارداد از سوی خریدار موجب حق فسخ برای فروشنده خواهد شد.

۲- موضوع قرارداد دارای كاربری مسكونی می‌باشد و خریدار مجاز به تغییر آن نخواهد بود.

۳- خریدار متعهد گردید در موعد و دفترخانه ای که از سوی فروشنده تعیین می شود جهت تنظیم سند رسمی انتقال حاضر گردد.

۴- موضوع این قرارداد قبل از تنظیم سند رسمی انتقال به نام خریدار کلا یا جزئا قابل واگذاری به غیر ولو به صلح ، وكالت و … نمی باشد مگر پس از اخذ موافقت کتبی از فروشنده .

۵- خریدار حق دخل و تصرف و انجام تغییرات داخلی و خارجی ، افزودن بالكن و یا هر نوع تغییراتی كه به نحوی با مشاعات و یا اضافه شدن به فضای مورد استفاده و یا موارد فنی ساختمان ، بلوك و … مرتبط می‌باشد را ندارد مگر با اخذ مجوز كتبی از نماینده فروشنده.

۶- هزینه های عمومی ضروری در این مدت پس از تحویل واحدها نسبت به سهم هر واحد بر حسب متراژ مفید محاسبه و توسط خریدار پرداخت خواهد شد.

ماده۴- شرایط خصوصی :

۱- مفاد این قرارداد شامل پاركینگ و انباری نبوده و خریدار مدعی هیچ حقی از این حیث نیست.

۲- پرداخت كلیه هزینه های لازم برای تنظیم سند رسمی انتقال جهت ارائه به دفترخانه به عهده فروشنده می‌باشد و هزینه نقل و انتقال بالمناصفه خواهد بود.

ماده ۵ – شرایط فسخ قرارداد :

۱- عدم اجرای هر یك از تعهدات ( نفیاً یا اثباتاً ) از سوی خریدار موجب حق فسخ برای فروشنده می‌باشد.

۲- عدم پرداخت هریك از اقساط ثمن معامله در هر مرحله موجب حق فسخ برای فروشنده بوده و مشارالیه    می تواند بدون نیاز به تشریفات اداری و قضائی رأسا نسبت به فسخ قرارداد ، تصرف ملك و یا واگذاری آن به اشخاص ثالث طبق صلاحدید خود اقدام نماید.

تبصره : در صورتی که قرارداد حاضر به دلایل فوق از طرف فروشنده فسخ گردد ، هزینه ای معادل یک درصد مبلغ قرارداد به عنوان خسارت محاسبه و دریافت خواهد شد .

۳- چنانچه فروشنده مطابق بند ۲ همین ماده حق فسخ پیدا نماید ولی از حق خود استفاده نکند، به ازای هر روز تاخیر خریدار از پرداخت اقساط، مشمول ۱۵/۰ درصد جریمه بر مبنای اصل بدهی مربوط به هر قسط خواهد گردید.

۴- کلیه خیارات قانونی از خریدار اسقاط گردید .

ماده ۶ – حل اختلاف :

اختلافات ناشی از تفسیر یا اجرای مفاد قرارداد حاضر از طریق مذاکره حل و فصل خواهد شد. در صورت عدم حصول توافق، مراجع قضایی تعیین تکلیف خواهند نمود .

ماده ۷ – نشانی طرفین :

فروشنده : ………………………………………………

خریدار : ……………………………………………………………………………………………….. ، تلفن : …………………..

ماده ۸ – تعداد نسخ قرارداد :

این قرارداد در ۴ نسخه تنظیم و امضاء و مبادله گردیده و كلیه نسخ دارای اعتبار یكسان می‌باشند.

 

تذکر مهم : نمونه قرارداد فوق صرفا به جهت آشنایی کلی مخاطبین محترم با قالب کلی این نوع قراردادها بوده است. فلذا صحت و دقت محتوای متن لزوما مورد تایید بانک قراردادهای حقوقی نمی باشد. بدیهی است که برای تهیه هر قرارداد و یا متن حقوقی بطور خاص باید به مشاور حقوقی مراجعه نمود.